Em đã nghe con tim mình lỗi nhịp
Chẳng phải vì giây phút đắm say yêu
Trái tim em đã hiểu một điều
Người đã rời vào vòng tay kẻ khác
 
Em bâng khuâng tìm thứ gì thất lạc
Đêm hẹn hò đã đổi khác lời yêu
Em tìm trong cơn gió thổi ban chiều
Những dư âm của ngọt ngào thuở ấy
 
Em chạm khẽ trái tim mình thức dậy
Đánh mất rồi lại mới thấy cần hơn
Trái tim băn khoăn làm nũng dỗi hờn
Với ai nữa – giờ mình đâu có thể
 
Biết nói gì khi dòng đời lặng lẽ
Buộc chúng mình về những phía không nhau
Chẳng giận hờn, chẳng cắt cứa tim sâu
Mà trái tim như kẹt trong kỷ niệm

 
Em trở về với im lặng của đêm
Đưa tay với ánh sao trời cầu nguyện
Đắng đót lòng buồn với miền hoài niệm
Kéo em về với nỗi nhớ thương anh

Em lại ngồi với những ánh sao xanh
Trong giấc mơ dệt tình yêu cổ tích
Ngoài hiên vắng nghe chừng tĩnh mịch
Cuốn đi hoài những năm tháng yêu thương
 
Em lại về với mong ước xa xưa
Khao khát sống ngây thơ với giấc mơ không thực
Trái tim nặng – từ trong tiềm thức
Đắng đót lòng ngờ vực chốn thiên thai.

Em lại về ướm chiếc lá thu phai
Có ai biết trong đau thương trở ngại
Em còn lại gì cho những nỗi đau riêng?
An Hương

VipTruyen.Vn, ngày 10 tháng 05 năm 2013
Thay mặt Ban tổ chức, Adminstrator
Võ Đăng Trọng Nghĩa

Trước khi nói đến văn học mạng thì ta phải hiểu Văn học mạng là một thực thể còn đang vận động. Nguồn gốc xuất xứ của văn học mạng là từ Đài Loan và phát triển rực rỡ nhất là tại Trung Quốc. Đích đến của văn học mạng không phải là bản in, mà nó hoàn toàn được bán trên mạng, tiền nhuận bút thu về trên mạng, độc giả trên mạng, người viết trên mạng, tức là hoàn toàn số hóa một cách triệt để.

Ở Việt Nam có rất nhiều website, diễn đàn phát triển nhờ vào văn học mạng. Tuy nhiên, các web này chủ yếu là dịch các tác phẩm văn học mạng của Trung Quốc. Nhưng không phải vì thế mà văn học mạng tại Việt Nam không có xu hướng phát triển. Từ giai đoạn 2009 – 2013, văn học mạng tại Việt Nam có những bước tiến khá rõ rệt, rất nhiều web đã chịu đầu tư và phát triển mảng sáng tác văn học như tangthuvien.com, zing.vn, yume.vn, viettruyen.vn, đặc biệt trong số đó có hai trang web đi theo con đường thu phí của truyện Việt.

Thế nhưng vì không có định hướng rõ ràng nên tất cả đều vẫn dậm chân tạo chỗ. Ví dụ như tangthuvien, họ vẫn đang phát triển mảng sáng tác, nhưng để duy trì hoạt động của website, họ không thể bỏ đi mảng truyện dịch, truyện convert, nên bước tiến của truyện Việt vẫn mãi chậm chạp. Ở Yume, vì tập trung vào hoạt động kinh danh, quảng cáo, tin tức –thời sự nên văn học mạng cũng vẫn là như thế. Riêng Zing Me là một nơi có số lượng thành viên khá lớn, tuy nhiên thành phần sáng tác, đọc truyện ở đây thuộc tầng lớp khá trẻ và lại tập trung nhiều mảng, chưa quy hoạch cho mảng văn học mạng nên nơi đây giống như một thế giới của teen. Đến cả hai website phát triển truyện Việt theo mô hình thu phí, vì không có định hướng, không đủ số lượng tác giả, đặc biệt là thiếu độc giả chịu trả phí nên cả hai đều đã thất bại.

Thật khó có thể phát triển văn học mạng tại Việt Nam. Tuy nhiên xã hội đi lên thì ta cần chấp nhận nhiều yếu kém trong văn học mạng, không phải vì những cái yếu kém đó mà chúng ta không phát triển nó. Nên nhớ, văn học mạng là một xu hướng tất yếu, là hình thức công bố tác phẩm, là cách để mọi người biết đến tác phẩm của minh, nếu phát triển lên đỉnh cao thì nó có thể dùng tiền để nuôi đam mê cho tác giả và cũng là nơi đào tạo nên tác giả.

Đứng trước vấn đề đó, rất nhiều website phát triển văn học mạng bằng cách “Tổ chức các cuộc thi” như Kim Bút tại tangthuvien, nhiều cuộc thi thơ và truyện nắn tại diễn đàn Hội Quán Trẻ v.v.

Chỉ là Kim Bút là một cuộc thi tuy lớn nhưng lại nghiêng về thể loại Võ Hiệp, còn những cuộc thi  khác thì tập trung vào đề tài xã hội, đời sống, tình cảm  là chủ yếu. Xét trên yêu tố gần thì những cuộc thi này có ý nghĩa rất lớn, mang tầm ảnh hưởng cao. Thế nhưng, sau các cuộc thi đó sẽ là gì? Kẻ thắng sẽ tiếp tục nghề nghiệp viết lách, kẻ thua sẽ tiếp tục vươn lên hay là phải tiếp tục bôn chen với hiện thực vật chất của xã hội.

Nhưng xin đừng nghĩ những vấn đề ở trên, hãy cập nhập vào hai website VipVanDan.Vn và MeTruyen.Com để xem tầm ảnh hưởng của truyện Trung Quốc đối với độc giả Việt. Mà cũng không cần quan sát đâu cho xa, hãy nhìn thị trường truyện đang được xuất bản, những tác phẩm tràn lan trên thị trường là từ nước ngoài hay là từ nước ta.

Việt Nam không thiếu tác phẩm hay nhưng nhà xuất bản cũng cần phải sống. Nếu như không có quan hệ, không có danh tiếng, tiền bạc thì tác phẩm của tác giả việt mãi mãi vứt ở xó xa.

Mới đây thôi, có một trang web theo mô hình thu phí Truyện Việt lại ra đời. Họ có một đúng đắn phát triển rất đúng đắn. Họ tạo nhiều event, và đặc biệt trong những event đó có một cuộc thi viết truyện ngắn, truyện dài mang tên là “Truyện Việt Hôm Nay, Văn Học Mạng Ngày Mai”. Nói thật cuộc thi cũng tương đối nhỏ nhưng nó đang thu hút rất nhiều người. Nhưng tất cả không phải vì cái phần thưởng nhỏ nhoi, tất cả những con người đến đây đều là vì một thế giới truyện Việt, đều vì một cái tâm huyết phát triển văn học mạng.

VipTruyen.Vn – Một cái tên nghe rất tục. Nó rất nhỏ bé, nó có phương hướng nhưng lại thiếu đi tài lực, thiếu đi sự ủng hộ của các vị cấp cao. Tuy nhiên, không sao cả, bởi nó là một diễn đàn phát triển dựa trên sự đóng góp của nhiều thành viên tâm huyết.

Tương lai của truyện Việt sẽ ra sao? Nó có bị truyện Trung lấn át hoàn toàn hay không? Hãy làm điều gì đó trước khi quá muộn, các vị à!

Tủ bếp đẹp giá rẻ, tủ bếp gỗ sồi, phụ kiện tủ bếp Wellmax 08 39485563

 

 

Tủ bếp hiện đại nhà chị Lan – TP HCM

Hiện đại và năng động là ấn tượng đầu tiên mà tủ bếp này đem lại. Những đường nét phá cách trong thiết kế, sự pha trộn hoàn hảo giữa các đường cong và đường thẳng trong khu bếp đem lại một vẻ sống động khó tả cho người nhìn. Không gian rộng rãi, cửa sổ thoáng đãng đón ánh nắng mặt trời cùng với gam màu sáng nhẹ tất cả khiến cho không gian nơi đây như bừng sáng.

Tu bep nha anh Dung – Thu Duc

Tủ bếp gỗ những phụ kiện đi kèm ảnh hưởng lớn đến giá thành của tu ke bep, một lò nướng siêu vi, một hệ thống máy rửa bát đĩa liền tu ke bep ( âm tủ) sẽ có giá thành cao hơn nhiều so với các tu ke bep độc lập. với hệ thống ngăn kéo có phụ kiện là ray trượt thường có giá cao hơn. với tu ke bep hình chữ U cũng thường có giá cao hơn hình chữ L.

Tủ bếp đẹp nhà Chị Xuyến – TP HCM

Tủ bếp đẹp nhà anh Tín – TP HCM

Tủ bếp chị Thảo – Q.9

Lấy cảm hứng từ thiên nhiên, nhà thiết kế đã tạo ra một không gian mở cho gian bếp tràn đầy xảm xúc. Một chiếc bếp không đủ để nấu nên món ăn ngon mà cần những vật dụng nấu ăn từ chén, bát đến các công cụ hỗ trợ … tạo nên món ăn vừa ngon lại vừa đẹp mắt, để nơi đây thật sự là một gian “bếp cảm xúc” đúng nghĩa.

Tủ bếp đẹp, một căn bếp dù lớn hay nhỏ cũng phải tạo thành một hệ thống hợp lý giữa các khu vực bồn rửa, chuẩn bị và bếp nấu.

Tủ bếp đẹp nhà anh SỔ

Tủ bếp đẹp theo đó thường được bố trí theo hình chữ L, chữ U hay kê dọc mặt tường. Để tận dụng tối đa không gian, các kệ tủ bếp đẹp thường được thiết kế theo các góc cạnh trong phòng giúp làm nhẹ bớt các đường nét cứng nhắc. Các tủ thông thường dùng để chứa đồ sẽ cần các cánh cửa để che chắn trong khi các kệ không cửa sẽ được dùng để các vật dụng hoặc các bình lọ đẹp trang trí.

Phụ kiện tủ bếp Wellmax khay úp chén dùng cho tủ bếp trên bằng inox
Phụ kiện tủ bếp Wellmax khay úp chén dùng cho tủ bếp trên bằng inox có kích thước 600mm D280xW565xH65. Thông thường loại khay úp chén trên này được đặt phía trên bồn rửa chén, giúp cho chén bát róc nước sau khi rửa sạch.
Phụ kiện tủ bếp wellmax kệ 3 ngăn inox dụng cụ

Phụ kiện tủ bếp Wellmax DSPTJ025P – kệ 3 ngăn inox dụng cụ
Xem thêm sản phẩm tủ bếp: tủ bếp, tủ bếp đẹp, tu bep, tu bep dep, phu kien tu bep wellmax
howroom 1 : 29 Xuân Hồng, P.12, Q.Tân Bình, Tp.HCM ( Đ/d phía sau cổng khu Triển Lãm Hoàng Văn Thụ, Tân Bình )
Showroom 2 : 580 đường 3/2, P.14, Q.10
điện thoại: (+84.8) 3948 5563 - (+84.8) 3948 5408
Hotline: 0903.837.455 - Email: hathanhcabinet@gmail.com
Website: http://www.bepsaigon.vn/ – http://bepsaigon.com/home/ – http://bepsaigon.net/home/ - http://www.tubepxinh.com
Xưởng: 875 Trường Chinh, P.Tây Thạnh, Q Tân Phú ( gần Cổng KCN Tân Bình )

Rất nhiều các tổ chức và viện nghiên cứu xã hội đánh giá các mặt khác nhau về tính cạnh tranh của các nước, nhưng không một ai cố gắng xếp chúng lại với nhau. “Newsweek” đã thử làm điều này rất công phu và công bố kết quả hôm 15/08/2010.

Trong nghiên cứu của mình, “Newsweek” chọn 5 thể loại: giáo dục, y tế và chất lượng cuộc sống, khả năng cạnh tranh kinh tế và điều kiện chính trị.

Trong mỗi thể loại, các nhà nghiên cứu xác định mức độ đạt được cho 100 quốc gia. Họ cũng đã cân đối vào kết quả của mình tất cả các nghiên cứu quan trọng được thực hiện trong vài năm qua của các tổ chức quốc tế (như Liên Hiệp Quốc và Tổ chức Hợp tác Kinh tế và Phát triển OECD).

100 nước được sắp xếp hạng trong bảng theo: tổng thể (All Countries), trong các tổ chức, hiệp hội, các vùng châu lục, để chúng ta có thể so sánh chung và cụ thể từng khu vực. Đó là: G7, G20, Latin America & Carribbean, EU, Europe & Central Asia, East Asia & Pacific, Asean, South Asia, Midlle East & Noth Africa, Sub-Saharan Africa, BRIC (Brazil, Russia, China, India).

Các thứ hạng của một số nước châu Á như sau: Hàn Quốc – hạng 15, Singapore – 20, Malaysia – 37, Thái Lan – 58, Trung Quốc – 59, Philippines – 63, Sri Lanka – 66, Indonesia – 73.

Việt Nam nằm trong 20 nước chót bảng với hạng 81, sau Botswana hạng 80. Tiếp theo là: South Africa 82, Syria – 83, Guantamala – 84, Algiera – 85, Ghana – 86, Kenya – 87, Bangladesh – 88, Pakistan – 89, Madagasca – 90, Senegal – 91, Yemen – 92, Tazania – 93, Ethiopia – 94, Mozambique – 95, Uganda – 96, Zambia – 97, Cameroon – 98, Nigeria – 99 và Burkina Faso – 100.

10 nước hàng đầu: Phần Lan, Thụy Sĩ, Thụy Điển, Australia, Luxembourg, Na Uy, Canada, Hà Lan, Nhật Bản, và Đan Mạch.

Hoa Kỳ hạng thứ 11 và Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu được xếp hạng thứ 12.

Top 30 trong bảng của “Newsweek”:

1) Phần Lan
2) Thụy Sĩ
3) Thụy Điển
4) Úc
5) Luxembourg
6) Na Uy
7) Canada
8) Hà Lan
9) Nhật Bản
10) Đan Mạch
11) United States of America
12) Germany
13) New Zealand
14) United Kingdom
15) South Korea
16) France
17) Ireland
18) Austria
19) Belgium
20) Singapore
21) Spain
22) Israel
23) Italy
24) Slovenia
25) Czech Republic
26) Greece
27) Portugal
28) Crotia
29, Poland
30) Chile

Chi tiết đầy đủ hơn, các bạn có thể tham khảo thêm ở link dưới đây:

http://www.newsweek.com/2010/08/15/interactive-infographic-of-the-worlds-best-countries.html

TS Hồ Đắc Túc đã dành cho phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị cuộc trao đổi cởi mở, như một góc nhìn chuyên môn về những tranh luận dịch thuật đang thành thời sự trên báo chí Việt Nam.

Từng giảng dạy dịch thuật học tại đại học Úc, hẳn ông có quan tâm đến đời sống phê bình dịch thuật ở phương Tây? Theo quan sát của ông thì phê bình dịch thuật, cụ thể hơn, việc mổ xẻ chất lượng dịch phẩm trong một đời sống học thuật có nền tảng và tự do, người ta thường nói với nhau những điều gì?

Tôi quan sát “vừa vừa” chứ không quan tâm – theo nghĩa theo dõi sát sao – những phê bình dịch thuật ở các nước nói tiếng Anh và châu Âu. Mục đích coi có gì lạ (và hay) không, để nói lại cho sinh viên. Những cái tôi chọn để theo dõi cũng phải hợp khẩu vị sinh viên, nghĩa là các khuynh hướng và cách dịch dễ áp dụng. Tôi gạt phắt những trào lưu mà tôi cho là vô dụng, không giúp ích gì cho việc dạy và dịch, chẳng hạn khuynh hướng phân tích bản dịch dưới nhãn quan “giải cấu trúc” (deconstruction), hay ứng dụng thuyết Trò chơi (Game theory) trong dịch thuật.

Tuy vậy cũng thấy có một điểm chung là người ta không tra từ điển để phê bình dịch thuật, họ nói đến cách nhìn một bản dịch dưới góc nhìn học thuật nào đó và trong một lĩnh vực đặc thù nào đó. Thí dụ dưới nhãn quan chức năng thì bản dịch phải như thế này, trong lĩnh vực giải trí hay truyền thông thì nên dịch như thế kia. Chính vì vậy học giả và dịch giả các nước này biết rất rộng, biết đặt và liên kết đối tượng (bản dịch) trong trường phái dịch thuật và lĩnh vực chuyên môn nào. Hoặc có khi người ta bất kể phương pháp dịch, khi bàn một vấn đề hay bản dịch nào đó, họ nhìn dưới nhãn quan đạo đức dịch thuật, chẳng hạn.

Trong các cuộc tranh luận về dịch thuật gần đây tại Việt Nam, dường như người ta quá chú tâm quy về “đạo đức dịch thuật” của dịch giả thông qua việc tra lỗi các bản dịch mà thiếu vắng những góc nhìn học thuật, những tuyến tranh luận có tính trường phái, phương pháp?

Tôi không chắc là hoàn toàn thiếu vắng không vì không đọc hết những phê bình gần đây ở Việt Nam. Nếu thiếu vắng như anh nói thì hy vọng từ từ chúng ta sẽ tiến tới cách tranh luận đó, và giả sử có thiếu vắng thực sự thì có lẽ do chúng ta chưa có nhiều sách giáo khoa, tài liệu Việt ngữ về dịch thuật. Cách đào tạo dịch thuật trong đại học cũng chỉ mới chú tâm dạy xử lý câu – chữ, dịch sao cho đúng là… mừng rồi. Người ta chưa chú ý dạy các phương pháp dịch vượt lên trên ngôn ngữ, chưa dạy sinh viên coi ngôn ngữ chỉ là một công cụ để chuyển tải.

Ông đã dành nguyên chương 4 (40 trang) trong cuốn Dịch thuật và tự do để nói về “Giới hạn và sáng tạo trong dịch văn chương”. Trong đó, ông trình bày rất rõ ràng về vấn đề đơn vị dịch (chữ, câu, văn bản, ngôn dụng), và đâu là quyền, sự tự do sáng tạo và chọn lựa của người dịch thuật tác phẩm văn chương. Nắm vững những hệ thống lý thuyết đó, người làm phê bình dịch thuật sẽ tránh sa vào trường hợp bắt lỗi theo kiểu tra từ điển hay bới móc cá nhân; có cái nhìn đa dạng hơn về sáng tạo của người dịch và bản thân dịch giả cũng tránh vướng vào những tranh cãi không đáng...

Anh đọc kỹ thế à! Trong chương bàn về dịch văn chương, ý chính là trước khi dịch, chúng ta cần chọn một cái sườn, rồi men theo cái sườn đó để dịch. Cái sườn đó có thể là câu, hay đoạn: chọn câu hay đoạn làm đơn vị dịch ngắn nhất để cứ thế mà… phang! Không ai chọn chữ làm đơn vị dịch. Cũng như không ai nghe một bản giao hưởng mà cứ săm soi từng nốt nhạc, phải nghe toàn bộ sự liên kết của các nốt làm nên giai điệu.

Với dịch văn chương, nói rõ là dịch các thể loại văn xuôi, cá nhân tôi chọn bầu không khí của chuyện làm sườn. Giọng văn của lính thì phải dịch cho ra lính, giọng văn của một ông già sắp chết thì ráng làm sao chuyển cho ra tiếng khò khè mệt nhọc. A, câu này liên quan đến câu hỏi thứ nhất của anh đây: các học giả bên ngoài họ bàn rằng dịch giả có nên có giọng văn riêng, hay dịch giả là người vô hình, giấu mình đi, và nên tuỳ bản dịch có giọng văn nào thì nương theo giọng văn đó mà dịch.

Người ta thường bàn đại loại như thế chứ chưa thấy bắt bẻ dựa trên từ điển. Muốn có cái nhìn như anh nói, người dịch cần biết nhiều các lý thuyết dịch thuật, chọn cho mình một hay nhiều lý thuyết để xử lý. Trong văn chương còn có thơ, kịch, cái này thì nhiêu khê lắm, thí dụ làm sao để dịch một chuyện tiếu lâm, rồi thơ thì nên dịch ý hay dịch câu, vân vân.

Vậy theo ông, nếu là người dịch sách văn học, để đạt đến sáng tạo tự do trong công việc, cần đảm bảo những điều kiện cơ bản nào?

Tôi nghĩ có một vài điều kiện cần và đủ. Trước hết phải biết tác giả nguyên tác là ai (đã có tác phẩm nào chưa, chuyên viết thể loại gì hay học hành tới đâu). Biết về tác giả giúp ta mường tượng phần nào phong cách dụng ngữ trong nguyên tác. Thứ hai phải biết các lý thuyết dịch để căn cứ theo phong độ của tác giả, chọn một lý thuyết dịch phù hợp nhằm xử lý ngôn ngữ đúng với khẩu vị tác giả (và cả thị hiếu người đọc). Thứ ba là phải biết không khí truyện (hay thơ) và cách hành văn. John Steinbeck viết văn mà giai điệu lắm khi như thơ, khi dịch ráng chuyển cách dụng ngữ ấy. Thứ tư phải biết nghi ngờ. Nghi ngờ đồng nghĩa cẩn trọng. Một chữ hay cụm từ, một cách nói thông thường có khi nghĩa khác hẳn trong bối cảnh nào đó. Một chữ hay cách nói lạ thì phải tra cứu là đương nhiên rồi, nhưng cả khi một cách nói hết sức bình thường nhưng trong một bối cảnh nào ấy lại có nghĩa khác hẳn. Nói chung, phải biết sợ cả những chữ và những cách nói thông thường.

Tôi nghĩ một khiếm khuyết tất nhiên của vài dịch giả là không hiểu hay chưa sống bối cảnh xã hội của tác giả nguyên tác, cứ căn cứ theo chữ mà dịch nên rất dễ lệch ý hay sai hẳn ý nguyên tác. Khi chúng ta nắm vững lý thuyết, biết tác giả là ai, biết “sợ”, chúng ta sẽ mạnh tay dịch một cách phóng khoáng. Đặc biệt khi dịch tựa đề, đã tự trang bị những kiến thức và kỹ năng trên, chúng ta sẽ phóng bút mà dịch chứ không phải câu nệ dịch sát rạt cái tựa nghe rất chán. Dịch sáng tạo là trong nghĩa ấy, chúng ta chọn chữ (sáng tạo chứ còn gì nữa) nhưng không làm mất cốt tuỷ của nguyên tác. Lại đụng câu hỏi thứ nhất của anh: người ta bàn có nên thêm chữ ở tựa đề, chẳng hạn, hay phải giữ nguyên? Có nên giữ nguyên số câu thơ trong bài thơ nguyên tác hay nên “phăng” thêm cho rõ ý? Khi nói “có nên” là hàm ý sự lựa chọn tuỳ dịch giả, chính là sự tự do (phóng bút) của dịch giả sau khi đã cân nhắc các cách dịch.

Chỉ có hai vấn đề chính trong dịch văn chương: nên tôn trọng nguyên tác hay nên phục vụ đối tượng đọc bản dịch.

Nói hết sức tổng quát, chỉ có hai vấn đề chính trong dịch văn chương: nên tôn trọng nguyên tác hay nên phục vụ đối tượng đọc bản dịch. Nếu tôn trọng nguyên tác thì giữ cấu trúc và cả những cách nói hay hình ảnh trong nguyên tác dù chiến lược dịch ấy có thể khiến người đọc khó chịu. Ngược lại, nếu muốn người đọc dịch phẩm cảm thấy gần gũi thì có thể Việt hoá một số khái niệm hay cách viết xa lạ. Hai cách dịch ấy anh bảo cái nào đúng, cái nào sai? Khi chúng ta đã tự trang bị phần cứng (gồm ít nhất bốn điểm nói trên), chúng ta sẽ vững tâm dịch. Còn phê bình tranh luận là chuyện… của người khác.

Và sẵn lòng đương đầu với búa rìu từ những “chiến tuyến” khác? Nhất là trong một đời sống ngành dịch thuật học còn hoang sơ, thì những dịch giả đáng trọng cũng không tránh được chuyện một lúc nào đó, trở thành nạn nhân của chính mình?

Dịch là có lỗi à. Có khi lỗi vì sức khoẻ yếu kém nữa. Mắt mũi kèm nhèm như tôi nhiều khi dịch sót một vài chữ là chuyện thường. Nhưng nếu đã dịch thì phải tôn trọng người đọc, ráng hết sức để bản dịch hoàn chỉnh, không được bỏ những đoạn khó dịch (dù độc giả không biết), không hiểu hoàn toàn một chữ một câu thì phải hỏi, đừng dịch bừa cho xong. Nếu biết nghi ngờ và cẩn trọng như thế thì làm sao mà thành nạn nhân của chính mình được. Nhỡ có thành “người bệnh”, thì nên nhận là “vâng, tôi là bệnh nhân, cám ơn các bạn chỉ bày”.

Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, hiện nay thu nhập từ nghề dịch văn chương còn thấp. Và điều này ảnh hưởng đến độ chuyên nghiệp, chất lượng dịch phẩm. Theo ông, thế nào là dịch giả chuyên nghiệp?

Chuyên nghiệp là sống được bằng nghề của mình. Ở Việt Nam chắc chắn có dịch giả chuyên nghiệp như ông Phạm Viêm Phương chẳng hạn. Nếu bỏ khía cạnh kinh tế đi thì dịch giả chuyên nghiệp là người thận trọng với chữ nghĩa, biết suy luận, biết cách tìm hiểu những vấn đề mình chưa biết, và có đạo đức trong dịch thuật: không dịch tác phẩm nhảm nhí (như bói toán), tôn trọng người đọc, không “hù” người đọc bằng những cái không có trong nguyên tác.

Có người nói, những bắt bẻ dịch thuật gần đây có tính tích cực là sẽ làm cho các dịch giả, đơn vị xuất bản cẩn trọng hơn. Nhưng có ý khác nói rằng, nếu dịch sách mà bị soi kiểu đó thì còn ai làm cái công việc công phu đó. Ông đứng về quan điểm nào?

Đơn vị xuất bản càng cẩn trọng càng tốt để tạo và giữ uy tín. Săm soi cũng tốt nhưng phải biết săm soi cái gì. Người săm soi (chắc ông có ý nói các nhà phê bình) nên ở trong nghề, biết việc, do vậy khi phê bình cũng nên có mục đích, phê bình để làm gì, để người dịch cẩn thận hơn, để độc giả biết vàng thau hay để thoả mãn thị hiếu của riêng mình. Khi nhà phê bình biết nhiều quan điểm dịch thì họ sẽ nói năng nhẹ nhàng hơn.

Giáo sư và tiểu thuyết gia Ý Umberto Eco nói đại ý một bản dịch hoàn hảo là một giấc mơ bất khả. Nhưng liệu cách nào, lý tính để người đọc căn cứ vào đó đánh giá độ tối ưu của bản dịch?

Umberto Eco chủ trương dịch là cuộc thương lượng giữa hai nền văn hoá chứ không chỉ là sự trao đổi thuần tuý giữa hai hệ ngôn ngữ. Ý tưởng này không mới, nhưng trong cuốn Mouse or rat?, ông cho thấy nỗi “đau khổ” của một tác gia biết nhiều ngôn ngữ (như ông ấy), thấy tác phẩm của mình được dịch ra một ngôn ngữ khác mà mình cũng biết, và không như ý mình. Vậy là “giấc mơ bất khả”. Độc giả biết ngôn ngữ nguyên tác và dịch phẩm thì việc đánh giá không khó. Với độc giả chỉ biết một ngôn ngữ (đích), chắc phải nhờ nhà phê bình, và cụ thể hơn nên đọc lời giới thiệu của chính dịch giả giới thiệu dịch phẩm đó. Tôi nghĩ một dịch phẩm được chính dịch giả giới thiệu cũng là một tiêu chí để độc giả đánh giá.

Một thực tế là giữa lúc chúng ta đang trao đổi làm sao để có bản dịch tốt, người đọc đang rất hoang mang. Họ có công cụ nào để thoát khỏi những hoang mang?

Chính tôi đọc một dịch phẩm cũng có khi hoang mang nếu không rõ nguyên tác là gì và mình không biết dịch giả là ai. Nếu không biết nguyên tác, tôi thường xem cách hành văn của dịch giả, vốn từ vựng được dịch giả dùng trong dịch phẩm, khi thấy một khái niệm hay câu chữ nào “kỳ kỳ”, thì tôi… google!

Văn mình vợ người, nhà văn ít chịu nhau là chuyện thường, giới dịch thuật có vẻ còn “khó ở” với nhau hơn? Vì sao vậy?

Vợ mình thấy ít đẹp tại gặp nhau hoài à. Lâu lâu xa nhau dăm ba bữa về nhà thấy vợ mình vẫn đẹp chứ! Thực ra “đồng khí tương cầu”, nhà văn hợp tính nhau thì còn thân hơn anh em ruột. Người làm nghề dịch cũng vậy thôi, đã hợp tính thì quấn rít lấy nhau, mà muốn vậy thì phải thấy một sự thật là ai cũng có thể dịch hay hơn mình (kể cả học trò) nếu được học hành đàng hoàng. Khi đó thì dù có được coi là “dịch giả thứ thiệt” cũng không “sửa tướng”, không lớn tiếng, hoà thuận vui vẻ thôi.

Nguyễn Vĩnh Nguyên (thực hiện)

Tác phẩm của TS Hồ Đắc Túc

Tiếng Anh: Vietnamese – English Bilingualism: patterns of code-Switching, NXB Routledge Curzon (London, 2003); tập tiểu luận Insight text guide to only the heart, do Insight publications (Melbourne) xuất bản, 1999.

Tiếng Việt: bút ký Mười ngày ở Miến Điện (bút danh Từ Khanh, NXB Trẻ, 2009); Dịch thuật và tự do (Phương Nam Book, đại học Hoa Sen & NXB Hồng Đức, 2012).

Nguồn: SGTT

Ta đâu muốn trở thành một người yêu bí ẩn, chỉ là đôi khi ko thể nói hết được cõi lòng của mình. Người đang hứng chịu đựng nhiều khó khăn, ta có đủ 2 tay 2 chân và một cái đầu nhưng lại ko thể giúp được gì. Cứ nghe rồi chỉ biết im lặng. Đôi khi tự hỏi, người có thất vọng về ta ko?

Chiều nay khi gọi cho người, ta có biết bao điều muốn nói nhưng ta lại thôi...

Xe đón quý khách tại điểm hẹn khởi hành đi sân bay Quốc tế Nội Bài đáp chuyến bay khởi hành lúc đi Nha Trang. Đến Nha Trang, thành phố biển đầy nắng và gió được mệnh danh là Địa Trung Hải của Việt Nam, Xe đón Quý khách tại sân bay Cam Ranh đưa về nhận phòng tại khách sạn. Ăn trưa tại nhà hàng. Nghỉ ngơi, tự do dạo phố, tắm biển.

14h00: Xe đưa đoàn khởi hành xuống cầu cảng Phú Quý. Quý khách vào tham quan Khu Vui chơi Giải trí Vinpearl Land - Hòn Ngọc Việt bằng hệ thống cáp treo vượt biển dài 3.320m. Tham gia các trò chơi cảm giác mạnh: phim ảo 3D - 4D, đu quay nhào lộn, tàu lượn siêu tốc, xe điện đụng, vườn cổ tích, khu mua sắm, khám phá Thế giới Thuỷ cung muôn màu, Công viên nước hoành tráng, thưởng thức chương trình Nhạc nước màu laser kỳ ảo lúc 19h00... Lên cáp treo về lại đất liền. Ăn tối và nghỉ đêm tại Nha Trang.

NGÀY 02: KHÁM PHÁ ĐẢO NHA TRANG (ĂN SÁNG, TRƯA, TỐI)

Sau bữa sáng tại khách sạn, Xe và HDV đón Quý khách tại khách sạn ra cảng Cầu Đá lên tầu thăm Vịnh Nha Trang. Thăm Hòn Mun (Đảo Yến), tắm biển, lặn ngắm khám phá san hô và cá cảnh trong lòng đại dương - đi tàu đáy kính tham quan sự phong phú, đa dạng của những rạn san hô đầy màu sắc và các loại động vật biển qua màn gương trong suốt như Phalê, giúp cho những ai không có cơ hội hoà mình với biển vẫn có thể thưởng thức vẻ đẹp của đại dương. Tàu dừng ở Hòn Một, Quý khách dùng bữa trưa trên tàu. Thư giãn, tắm biển, uống rượu cocktail và tham gia chương trình sinh hoạt văn nghệ tập thể.

Đến Bãi Tranh, khách tự do tắm biển, tham gia các trò chơi như kéo dù, mô tô nước, lướt ván, lặn thám hiểm, đi ván buồm, xuồng thể thao (chi phí tự thanh toán)… hoặc ngồi lều lá thư giãn ngắm toàn cảnh điểm du lịch sinh thái biển đảo hấp dẫn với vẻ hoang sơ của thiên nhiên. Tàu đưa đoàn đến khám phá Thuỷ Cung - Hồ Cá Trí Nguyên, tìm hiểu về các loài sinh vật biển và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của đại dương.

Chiều: Xe đón về khách sạn, ăn tối và tự do khám phá Nha Trang về đêm

NGÀY 03: NHA TRANG CITY – ĐÀ LẠT (ĂN SÁNG, TRƯA, TỐI)

Ăn sáng. Dạo quanh một vòng tham quan TP biển Nha Trang với các danh thắng nổi tiếng. Chùa Long Sơn tự, Tháp Ponagar quần thể tháp Chăm cổ được xây dựng từ TK thứ 7. Tận hưởng những cảm giác thật thư giãn và dễ chịu ở KDL Suối khoáng nóng Tháp Bà. Mua sắm tại Chợ Đầm. Ăn trưa và trả phòng k/sạn.

Chiều: Khởi hành lên Đà Lạt theo cung đường mới, ngắm cảnh núi rừng hùng vĩ của Khánh Hòa và Lâm Đồng. Đến thành phố cao nguyên của tình yêu và huyền thoại, nghe câu chuyện tình bất tử của đôi uyên ương ở Hồ Than Thở & Đồi Thông Hai Mộ. Nhận phòng khách sạn Cẩm Đô 3 sao, nghỉ ngơi. Ăn tối nhà hàng. Tự do dạo chơi ngắm cảnh Đà Lạt về đêm.

NGÀY 04: CITY TOUR ĐÀ LẠT (ĂN SÁNG, TRƯA, TỐI)

Ăn sáng. Viếng Thiền Viện Trúc Lâm - Hồ Tuyền Lâm gắn với bao truyền thuyến lịch sử, ngắm cảnh đồi Robin, núi Phượng Hoàng, núi Voi, nghe câu chuyện tình đầy lãng mạn chàng Lang và nàng Bian. Tiếp tục tham quan Thác Prenn, thăm vườn hoa, khu nuôi thú, phòng tranh thuê;. Hành trình cũng đưa chúng ta đến Dinh Bảo Đại để khám phá cuộc sống của vị vua cuối cùng của Việt Nam.

Ăn trưa. Tham quan Thung Lũng Tình Yêu với Hồ Đa Thiện mơ màng, ghé Đà Lạt Sử Quán, tìm hiểu về nghệ thuật tranh thêu tay truyền thống, chiêm ngưỡng những tác phẩm tài hoa trong từng khu vực trưng bày theo những chủ đề về tình bạn, tình yêu, cuộc sống... Thăm Nhà thờ Domain de Marie. Dạo chơi ngắm cảnh Hồ Xuân Hương - viên ngọc trong xanh trong lòng thành phố.

Ăn tối . Tự do khám phá Đà Lạt by night.

NGÀY 05: ĐÀ LẠT – TIỄN SÂN BAY (ĂN SÁNG, TRƯA)

Ăn sáng, Tự do thưởng ngoạn cảnh Hồ Xuân Hương, hoặc mua sắm tại Chợ Đà Lạt với đặc sản Đà Lạt, mua Trà Atiso, các loại mứt hoa quả ….(Chi phí tự túc). Ăn trưa tại nhà hàng.Trả phòng khách sạn, xe đón quý khách ra sân bay Liên Khương đáp chuyến bay về Hà Nội. Về sân bay Nội Bài, Xe đón Quý khách về điểm hẹn. Chia tay quý khách. Kết thúc chương trình tham quan.

Giá tour: 2,790,000 VNĐ/ khách chưa bao gồm vé máy bay

Bao gồm:

• Phương tiện vận chuyển theo hành trình.

• Các bữa ăn theo chương trình (sáng, trưa, tối). Ăn chính 120,000đ/khách, ăn phụ 30,000đ/khách

• Vé thắng cảnh theo chương trình (vào cửa 01 lần).

• Khách sạn tiêu chuẩn 2 sao (02 - 03 khách/phòng)

• Tàu thăm quan Đảo Nha Trang.

• Hướng dẫn viên kinh nghiệm phục vụ đoàn (đối với nhóm dưới 10 khách thì HDV đón tiễn sân bay 2 chiều + hướng dẫn viên phục vụ tại điểm tham quan. Đối với nhóm trên 10 khách thì HDV phục vụ theo đoàn suốt tuyến)

• Thẻ trọn gói vui chơi tại Khu Du lịch Vinpearland: 320.000 vnd/người.

• Bảo hiểm du lịch mức đền bù: 10.000.000 vnd/người/vụ

• Nước uống: 01 chai/01 ngày/01 người

Không bao gồm:

• Vé máy bay khứ hồi.

• Các chi phí cá nhân khách như: giặt là, đồ uống, điện thoại ….

• Các bữa ăn ngoài chương trình.

• Chi phí tắm bùn khoáng: 100.000 vnd/khách.

• Chi phí đi tàu đáy kính: 45.000 vnd/khách.

• 10% thuế VAT.

Mọi thông tin xin liên hệ

Công ty CP Đầu Tư Thương Mại và Du Lịch Bắc Nam

Trụ sở: Số 110 Phố Quan Nhân - Thanh Xuân - Hà nội

VPGD: 76 Nguyễn Viết Xuân - Thanh Xuân - Hà Nội

Tel/Fax: 04.3574.6450     Mobile: 0912.167.764 -  0167.759.2112

Liên hệ trực tiếp: Mss Lan – 0932 297 140

Yahoo: lanmua_thu@yahoo.com      

Email:ngoclan286@gmail.com

 An Tâm Đức đã có kinh nghiệm triển khai dự án thành công cho hàng trăm khách hàng, chính vì vậy chúng tôi tự tin sẽ mang lại thành công đến cho Quý vị.

An Tâm Đức đã được nhiều khách hàng trong và ngoài nước đánh giá cao về chất lượng dịch vụ và phong cách làm việc. Với một quy trình làm việc hiệu quả và tinh tế An Tâm Đức tin tưởng sẽ là sự lựa chọn hoàn hảo của Quý vị. 

Thiết kế website tại An Tâm Đức có những điểm mạnh khác biệt sau

• Tiết kiệm chi phí, Giải pháp linh hoạtThời gian thiết kế web nhanh
• Giao diện thân thiện đẹp mắt
• Tính chuyên nghiệp và tính ứng dụng thực tế rất cao.
• Chức năng web thông dụng tối ưu, đáp ứng yêu cầu
• Website của bạn tự tìm kiếm khách hàng
• Tối ưu hóa SEO
• Được đặt banner logo quảng cáo miễn phí trên hệ thống website An Tâm Đức
• Chất lượng ổn định và tính bảo mật cao
• Quản trị, nâng cấp website dễ dàng
• Bảo hành bảo trì không thời hạn, Hậu mãi chu đáo mọi lúc mọi nơi, hỗ trợ 24/7 qua tất cả các phương tiện như điện thoại, Chat, E-mail... 

Dưới đây là các gói dịch vụ website An Tâm Đức cung cấp:

• Thiết kế website tin tức
• Thiết kế website du lịch
• Thiết kế website bất động sản
• Thiết kế website bán hàng
• Thiết kế website blog cá nhân
• Thiết kế website quảng cáo,đăng tin rao vặt trực tuyến
• Thiết kế website doanh nghiệp
• Thiết kế website trường học
• Thiết kế website xây dựng
• Thiết kế website nhà hàng
• Thiết kế website nội thất
• Các gói thiết kế website khác 

Quý khách thiết kế website vui lòng liên hệ theo thông tin sau:

CÔNG TY CỔ PHẦN AN TÂM ĐỨC
Địa chỉ: Ki ốt 10 Tầng 2 Công ty Cổ phần An Tâm Đức, Tòa nhà CT2B, Khu Đô Thị Xa La, Hà Đông, Hà Nội
Điện thoại: 04 62 966 151 Hotline: 097 5252 437 - Fax: 0942 459 521 
Email: daotaolaptrinh.edu@gmail.com - website:daotaolaptrinh.edu.vn | atdtravel.net | dulichantamduc.com.vn

Là công ty chuyên hoạt động về lĩnh vực  tổ chức sự kiện , tổ chức trò chơi cho trẻ em, chúng tôi nhận dàn dựng tổ chức chương trình tết thiếu nhi 1-6 cho các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, tổ dân phố, các câu lạc bộ có nhu cầu.

 
Chương trình tết thiếu nhi tổ chức tại cơ quan hoặc  nhà trường gồm có
+ Biểu diễn xiếc thú : xiếc khỉ, xiếc chó, xiếc trăn
+ Biểu diễn hài kịch, hề xiếc, ảo thuật, uốn dẻo, tung hứng, đế kiếm
+ Biểu diễn ca nhạc thiếu nhi của CLB Họa mi với các tiết mục : múa, hát, khiêu vũ, nhảy hiện đại
+ MC dẫn chương trình tổ chức các trò chơi cho các em
+Tổ chức khu vui chơi ngoài trời và trong nhà : câu cá, nhà hơi, tàu điện, thú nhún điện, tô tượng, nhà bóng, vui chơi dã ngoại, ….
+ Dàn dựng các tiết mục văn nghệ, thời trang cho các bé trong cơ quan lên biểu diễn
+ và rất nhiều các tiết mục đặc sắc khác có thể đặt hàng theo yêu cầu
Các thiết bị như âm thanh, ánh sáng, phông sân khấu, cánh gà trang trí, bàn ghế, đạo cụ biểu diễn Công ty chúng tôi sẽ lắp đặt trọn gói cho quý khách hàng.

Mọi chi tiết xin liên hệ
Công ty SmartCreative
Trụ sở chính : Số 18/91 Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội điện thoại (04)3.7738974 – hotline 0948 986 486
Chi nhánh Đà Nẵng:  Số 02 Lý Tự Trọng, Quận Hải Châu TP Đà Nẵng điện thoại (0511)3.752586 
Email:  sangtaothongminh@yahoo.com
Website: http://sangtaothongminh.com

Sở dĩ con người có ý nghĩ như vậy là do tâm ích kỷ nhiều đời, do tập khí tham lam bỏn sẻn, do tánh ganh tị đố kỵ mà ra. Con người khi được sung sướng, thì mặc kệ người khác ra sao, chẳng bận tâm đoái hoài, đó là tâm ích kỷ. Con người khi được toại nguyện, muốn gì được nấy, thì mặc kệ người khác ra sao, thậm chí trong lòng còn chẳng muốn ai khác được như vậy, đó là tập khí tham lam bỏn sẻn. Con người khi được thành công thắng lợi, thì mặc kệ người khác ra sao, chẳng muốn ai khác bằng mình hay hơn mình, đó là tánh ganh tị đố kỵ vậy.

Thực ra, không có ông trời, thượng đế, hay đấng tạo hóa nào làm những chuyện bất công, thiên vị như vậy. Những "phước báu" chúng ta đã hưởng, đang hưởng, và sẽ hưởng, chính do chúng ta đã tạo trong nhiều kiếp trước và ngay trong kiếp này. "Mình làm mình chịu, mình làm mình hưởng" mới là lẽ công bằng tuyệt đối vậy. Cũng không ít người thắc mắc: Làm sao biết mình "có phước" hay không? Làm sao để tạo phước? Đồng thời chúng ta cũng cần nên biết: thế nào là phước hữu lậu và thế nào là phước vô lậu? Và khi làm phước giúp đỡ ai điều gì, mình nên nguyện như thế nào?

* * *

Trên thế gian này, nếu ngước nhìn lên chúng ta sẽ thấy không biết bao nhiêu người giàu sang hơn mình, học thức hơn mình, khỏe mạnh hơn mình, sung sướng hơn mình, đẹp đẽ hơn mình, địa vị hơn mình, quyền thế hơn mình, may mắn hơn mình, nhàn nhã hơn mình, bình yên hơn mình, thông minh hơn mình, sáng suốt hơn mình, nhứt là không biết bao nhiêu người tu tập giác ngộ hơn mình, được an lạc và hạnh phúc hơn mình. Những người như vậy chính là những người "có phước" hơn mình. Trái lại, khi nhìn xuống chúng ta sẽ thấy không biết bao nhiêu người nghèo hèn hơn mình, dốt nát hơn mình, yếu đuối hơn mình, khổ sở hơn mình, xấu xí hơn mình, thấp kém hơn mình, cô thế hơn mình, xui xẻo hơn mình, cực khổ hơn mình, hoạn nạn hơn mình, đần độn hơn mình, tối tăm hơn mình, nhứt là không biết bao nhiêu người không được sống an lạc và hạnh phúc như mình. Những người như vậy chính là những người "bạc phước" hơn mình.

Như vậy, rõ ràng chúng ta được gọi là "có phước", hay đang thọ hưởng "phước báo", nếu như chúng ta có đủ tay chân, mắt mũi vẹn toàn, cơm ăn áo mặc, khỏe mạnh ít đau, sống lâu trăm tuổi, tâm trí bình thường, gia đình hạnh phúc, cuộc sống tương đối đầy đủ, cuộc đời tương đối bình yên, không gặp hoạn nạn, không gặp hiểm nguy, không gặp tai biến, không gặp chiến tranh, không gặp đói khát, không gặp kẻ thù, không gặp thiên tai, hỏa hoạn động đất, bão lụt cuồng phong. Khi nào bị đau mắt, không còn nhìn thấy được gì nữa cả, chúng ta mới thấy giá trị của đôi mắt, giá trị của thị giác, mà hằng ngày chúng ta không lưu tâm. Đến khi gặp thầy gặp thuốc, được chữa lành bệnh, đôi mắt trở lại như xưa, chúng ta mới thấy là mình đang "có phước"! Hoặc khi nào bị bệnh bại xụi cả hai chân, không còn đi đứng được bình thường, phải dùng xe lăn. Đến khi khỏi bệnh, được bình phục như xưa, chúng ta mới thấy là mình đang "có phước"!

Thí dụ như trên một chuyến máy bay, một chuyến tàu thủy hay một chuyến xe lửa gặp tai nạn, hằng trăm người thương tích tử vong, những người được sống sót chính là những người "đại phước" vậy. Họ là những người theo đủ mọi tôn giáo, thuộc đủ mọi sắc dân, thuộc đủ mọi thành phần trong xã hội, gồm đủ mọi lứa tuổi, nhưng điểm quan trọng là: chính họ đã "tu nhơn tích phước" nhiều đời nhiều kiếp trước, mới được sống còn như vậy, chứ không phải do họ cầu nguyện van xin thánh thần thiên địa gì cả, dù là chí thành và khẩn thiết lắm, trong lúc ngộ nạn, mà được đâu! Chúng ta thử suy nghĩ: trong khi lâm nạn, người thì cầu Đức Mẹ cứu giúp, người thì cầu Bồ Tát Quán Âm cứu tai, cứu khổ, cứu nạn. Vậy, khi cả hai người cùng thoát được nạn, vị nào thực sự đã tế độ họ?

Thực sự chính "phước báo" của mỗi người đã cứu chính họ mà thôi. Người có "phước báo" nhiều hơn, thoát nạn một cách an ổn hơn. Người có "phước báo" ít hơn, thoát nạn với một chút sây sát. Người hết phước báo, không phước báo, thì đã vong mạng!

Thậm chí trong số những người tử vong trong các tai nạn, nhiều trường hợp có cả các chức sắc thuộc các tôn giáo, có cả những người đã từng đại diện thượng đế tha tội cho nhiều người khác! Còn chính họ có tội nghiệp, đến lúc phải trả, vẫn phải đền trả quả báo, nghiệp báo như mọi người khác vậy! Chúng ta đọc báo cũng thấy có những chuyến hành hương cầu nguyện của các tôn giáo, bị lật xe trên đường đi hoặc trên đường về, gặp nạn hỏa hoạn tại thánh địa, tại khu vực hành lễ, khiến cho hàng trăm người, hàng ngàn người tử vong thương tích. Điều này giúp cho chúng ta nhận định rất rõ ràng rằng: con người tạo nghiệp báo, dù vô tình hay cố ý, cho đến lúc quả báo chín muồi, lại không có phước báo che chở, thì cầu nguyện van xin cũng chẳng ích lợi gì, chẳng có hiệu quả gì.

Trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật có dạy: "Dù lên non, xuống biển, vào hang, nghiệp báo vẫn theo con người như hình với bóng, không ai có thể tránh được".

Nghĩa là nếu như con người không biết tu nhơn tích phước, chỉ lo tạo tội tạo nghiệp, trong cuộc sống đấu tranh giành giựt hằng ngày, cho đến khi quả báo thuần thục, không ai có thể tránh được, dù cho người đó là bất cứ ai trong thế gian này, không phân biệt vua quan, chức quyền hay thường dân, giàu sang hay nghèo hèn, học thức hay bình dân, nam phụ lão ấu, tín đồ hay chức sắc!

Có ông Liêm Sứ ở Hồng Châu, đến hỏi Thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất: Uống rượu ăn thịt là nên hay không nên? Mã Tổ Đạo Nhất đáp: Uống rượu ăn thịt là cái "lộc" của ngài. Không uống rượu ăn thịt là cái "phước" của ngài! Có phước mới hưởng lộc. Có phước mới trường thọ. Không phước sao được hưởng lộc, sao được trường thọ? Như vậy, chúng ta đã tạm hiểu thế nào là "có phước". Bây giờ chúng ta thử tìm hiểu vấn đề: trong cuộc sống hằng ngày, những phương cách nào, những pháp môn nào, những việc làm nào, những hành động nào, những lời nói nào, hay những ý nghĩ nào có thể tạo "phước báu", công năng và ích lợi của "phước báu" như thế nào?

1) Trước tiên là Bố Thí. Hạnh bố thí là nền tảng của tất cả các hạnh lành, là căn bản của việc thực hành giáo pháp, luôn luôn được đề cập đến trong Phật giáo. Bản chất của con người thế gian là luôn luôn muốn có, muốn thêm, muốn nữa, không bao giờ thấy đủ, không bao giờ thỏa mãn với những gì mình đang có. Cho nên, nếu được lên thiên đàng, nếu được về cõi tây phương, mà vẫn còn giữ lòng tham như vậy, gọi là "đới nghiệp vãng sanh", thì con người vẫn thấy khổ đau như hiện đời vậy thôi. Muốn được an lạc hạnh phúc hiện đời, ngay tại thế giới ta bà này, hãy vui thích với những gì mình đang có, bởi vì mình không thể có những gì mình thích. Mong cầu nhiều, mơ ước nhiều, chỉ thêm nhiều đau khổ mà thôi. Thực là đơn giản!

Đạo Phật dạy hạnh bố thí để giúp con người dẹp lòng tham lam ham muốn, ích kỷ hẹp hòi, gồm có tham tiền tài, tham sắc đẹp, tham danh vọng, ham ăn ham uống, ham ngủ ham nghỉ. Đạo Phật dạy hạnh bố thí để đem lại an lạc và hạnh phúc cho người đời. Tại sao vậy? Bởi vì với lòng tham ngũ dục: tài, sắc, danh, thực, thùy, nói trên, con người trên thế gian phải đấu tranh, giành giựt, phải dùng mọi thủ đoạn để thỏa mãn, bất chấp sự đau khổ của kẻ khác, bất chấp sự an nguy của chính bản thân, với bất cứ giá nào, cũng phải đoạt cho bằng được sự như ý! Không được thỏa mãn, con người dễ nổi lòng sân hận, thù đời ghét người, oán trời trách đất! Hạnh bố thí giúp con người hiểu được ít nhiều sự an lành thiết thực của người và của chính mình như thế nào. Cái gì mình tiêu xài thì đã qua mất rồi. Cái gì mình đang có, chưa chắc giữ được lâu dài, nhưng chắc chắn rằng sẽ để lại, khi qua đời. Chỉ có những gì mình đã bố thí, đã cho ra, mới thực sự là "của mình", mới thực sự là "phước báu", và sẽ đến với mình qua các dạng: bình yên may mắn, tai qua nạn khỏi, cầu gì được nấy, trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta.

Trong khi thực hành hạnh bố thí, chúng ta đừng nên thắc mắc: nếu mình quyên góp tiền bạc cho một người hay một tổ chức nào đó, để làm việc từ thiện, nhưng họ không làm đúng như lời họ nói, thậm chí họ còn lợi dụng lòng tốt của nhiều người để thủ lợi, làm việc sai trái, thì mình có được "phước báu" hay không? Tại sao vậy? Bởi vì khi chúng ta tự nguyện, phát tâm tùy hỷ, đóng góp tịnh tài cho một việc từ thiện, cứu người giúp đời, với tâm vị tha bất vị kỷ, vì người quên mình, vì muốn giúp người, không vì phước báu cho mình, thì chúng ta đã có "phước báu" ngay tại chỗ đó rồi, ngay từ lúc phát tâm tùy hỷ như vậy đó. Còn chuyện người đó, chùa đó, tổ chức đó, có làm đúng hay không, tội nghiệp họ tạo, quả báo họ sẽ tự nhận. Nhân nào quả nấy. Chúng ta không cần phải bận tâm!

Chúng ta cũng được hiểu thế nào là "phước điền" cao thượng nhứt, đó là những "ruộng phước" đem lại nhiều "phước báu" nhứt, khi hành động tạo phước của chúng ta hướng đến. Cũng ví như người nông dân hiểu biết đám ruộng nào phì nhiêu, trồng trọt sẽ cho năng suất cao nhứt. Phước điền cao thượng đó chính là bốn ơn nặng, hay tứ trọng ân, gồm có: ơn cha mẹ, ơn thầy bạn, ơn xã hội, ơn tam bảo. Hạnh bố thí dù là tài thí, pháp thí hay vô úy thí, đều đem lại "phước báu" vô lượng vô biên, nếu như mình làm hạnh bố thí với thiện tâm, trực tâm và bồ đề tâm. Nghĩa là tạo được bao nhiêu "phước báu" do hạnh bố thí, chúng ta đều nên phát tâm "hồi hướng" cho toàn thể chúng sanh trong pháp giới đồng thọ hưởng. Có như thế, quả báo phước đức sau này, còn gọi là phước báo, mới thực sự to lớn. Tại sao vậy? Bởi vì không giữ riêng cho mình, dù là "phước báu" do chính mình tạo nên, có nghĩa là mình đã diệt được lòng tham. Khi lòng tham đã diệt được, sự giải thoát mới hoàn toàn, phước báo mới vô lượng vô biên vậy.

2) Thứ hai là Trì Giới. Trì giới là nghiêm chỉnh ăn ở theo đúng giới luật của Phật Tử, dù là cư sĩ tại gia, hay tu sĩ xuất gia. Nhờ đó, trong cuộc sống, chúng ta không làm tổn nhơn, hại vật, trong khi tạo ích lợi cho mình. Đó là cách tạo "phước báu" vô cùng vô tận, không thể nghĩ bàn. Thí dụ như chúng ta trì giới không nói dối, không nói lời xuyên tạc, thêm bớt, vu cáo, để buộc tội, vu oan cho kẻ khác phải chịu nhiều đau khổ, cho thỏa mãn lòng căm tức của chúng ta đối với người đó, dù cho đó là kẻ thù, hay kẻ mình không ưa cũng vậy. Thí dụ như người tu sĩ Phật giáo cố gắng giữ gìn giới hạnh trong sạch, cuộc sống thanh tịnh, chăm lo tu học, không tham gia hoạt động thế sự, không lo chuyện thế gian, không ham danh văn sĩ, thi sĩ, tiến sĩ gì gì đó với đời, thì vị tu sĩ đó đem lại biết bao nhiêu "phước báu" cho chính bản thân, cho đồng bào Phật Tử và cho đạo pháp.

Được như vậy, không cần đợi đến kiếp mai sau, mà ngay hiện tại, trên cuộc đời này, ở tại nơi đây, trong kiếp sống này, chúng ta có thể thọ hưởng "phước báu" của một nếp sống giới hạnh. Lợi ích của giới đức phát sanh ngay trong hiện tại. Hiện tại rất quan trọng đối với người biết sống trong tỉnh thức, biết quán sát nội tâm, biết giữ gìn giới hạnh. Quá khứ đã trôi qua, nhớ nhung tiếc nuối chỉ phí phạm thời giờ, chẳng những điên rồ, mà đôi khi còn tạo nghiệp xấu, vì những chuyện tức giận, thù hận đã qua. Trong khi đó, tương lai chỉ là viễn ảnh mơ hồ, không có gì cố định, không có gì chắc chắn. Người nào hẹn đến khi có tuổi rồi, mới cạo đầu vào chùa bắt đầu tu, cũng là người đang sống trong mơ, đang trong cơn mê. Tại sao vậy? Bởi vì có ai biết được chắc chắn mình sống đến bao lâu? Trong khi đó, chúng ta có thể tạo "phước báu" bằng cách tu tâm dưỡng tánh, ngay hiện tại, trong cuộc sống hằng ngày, đừng đợi đến ngày nào cả. Tu tâm dưỡng tánh được ngày nào, chúng ta hưởng "phước báu" ngay ngày đó, thì tại sao phải hẹn? Vã lại tu tâm dường tánh đâu phải là việc dành riêng cho các tu sĩ, hoặc đâu phải cạo đầu vào chùa mới gọi là tu! Các bậc tôn túc thường nhắc nhở chúng ta: "tu mau kẻo trễ" và "tu trong mọi hoàn cảnh", chính là nghĩa đó vậy.

Chẳng hạn như trước đây, chúng ta thích bàn chuyện thị phi, phải quấy, tốt xấu, thích xen vào chuyện của thiên hạ thế nhân, cho nên lắm khi gặp rắc rối, tranh cãi, đôi co, mích lòng, có khi dẫn tới chuyện kiện tụng lôi thôi. Bây giờ chúng ta hiểu được giáo lý đạo Phật, biết rằng tu tâm dưỡng tánh đem lại nhiều "phước báu" hiện đời, có thể thực hành trong mọi hoàn cảnh, chúng ta quyết tâm dừng ngay, chừa bỏ tất cả, thì cuộc sống sẽ an lạc và hạnh phúc, không còn phiền não và khổ đau nữa. Giới luật ví như hai đường sắt của một tuyến xe lửa. Chiếc xe lửa nào, chạy đúng đường sắt, sẽ chạy ngon lành, đến nơi đến chốn, bình yên vô sự. Chiếc nào mà chạy, trật khỏi đường rầy, tức nhiên lật gọng, tai nạn thê thảm. Cũng vậy, những người Phật Tử, dù tại gia cư sĩ, hay xuất gia tu sĩ, trì giới thanh tịnh, sẽ tu tinh tiến, kết quả rõ ràng, bớt chuyện phiền não, giảm thiểu khổ đau, chóng được niết bàn, an lạc hạnh phúc, ngay tại hiện đời.

3) Thứ ba là nhẫn nhịn. Có người quan niệm: nhịn thì nhục, cự thì đục. Họ cho rằng nếu nhịn được đằng chân, chúng sẽ lân đằng đầu, được nước lần này chúng sẽ làm tới lần sau, nhịn hoài chúng sẽ cho là mình ngu, cho là mình hèn, làm sao nhịn nổi, tại sao phải nhịn chứ? Chính quan niệm như vậy khiến cho cuộc đời luôn luôn đầy dẫy những tranh chấp, cãi vã, hơn thua, kiện tụng, đấu tranh, cho nên thường dẫn đến phiền não và khổ đau. Thực ra, chính vì con người không thể thực hành được "hạnh nhẫn nhịn" cho nên mới có quan niệm như trên. Người ta mắng mình một tiếng, mình trả một miếng, có khi nhiều hơn, thì dễ dàng quá. Người ta hành động, không tốt với mình, mình liền trả đũa, hết sức nặng nề, cho thiệt hả giận, cho thực đã nư, thì dễ dàng quá. Nhưng còn tiếp theo, sau đó thì sao? Câu chuyện như vậy, biết đến bao giờ, mới được chấm dứt, và dứt thế nào? Người ta lỡ lầm, vi phạm tội ác, mình đòi trừng phạt, cho thiệt xứng đáng, phanh thây xẻ thịt, treo cổ bắn bỏ, đày xuống địa ngục, bỏ tù rục xương, rủa xả chửi mắng, tưng bừng tơi tả, thì hãy thử nghĩ: ai ác hơn ai?

Có những người trên thế gian này xin ân xá cho kẻ phạm tội đã giết người thân của mình, bởi vì những người đó đã biết cảnh mất người thân, đau khổ như thế nào, nên không muốn gia đình phạm nhân lâm vào cảnh ngộ bi thương đó. Chúng ta đọc báo thấy thực sự có những người như vậy, nhưng rất hiếm hoi!

Trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật có dạy:

Người ta mắng mình một tiếng, nếu mình nhịn được, không trả một miếng, mới thực là khó. Người ta hành động, không tốt với mình, mình không hành động, giống y như vậy, mới thực là khó. Hơn nữa, nếu người ta gặp, khó khăn hoạn nạn, mình sẵn sàng giúp, thực tâm thực tình, hết lòng hết dạ, lại càng khó hơn. Làm được như vậy, mọi chuyện bình yên, tiếp theo sau đó. Câu chuyện thù oán, chắc chắn chấm dứt, một cách êm đẹp, nhẹ nhàng dễ dàng.

Trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật có dạy:

Nghĩa là tự kềm chế bản thân, tự kềm chế hành động, tự kềm chế ngôn ngữ, tự kềm chế ý nghĩ của chính mình, mới thực là khó. Con người thường bị tâm tham lam, tâm sân hận và tâm si mê sai khiến, điều khiển, cho nên cuộc đời mới gặp nhiều phiền não và khổ đau. Khi tâm tham khởi lên, khi tâm sân khởi lên, khi tâm si khởi lên, người nào tỉnh thức, tự kềm chế được, tự hóa giải được, thì cuộc sống sẽ an lạc hạnh phúc. Chiến thắng được tâm tham lam, sân hận, si mê của chính mình, mới thực sự gọi là "có phước", mới thực sự đem lại an lạc và hạnh phúc cho cuộc đời mình. Cho nên cổ nhân có dạy: "Một sự nhịn chín sự lành", chính là nghĩa đó vậy.

Khi chiến thắng được tâm tham chẳng hạn, không đi ăn trộm, không chôm chỉa đồ, không gạt gẫm người, con người khỏi gặp rắc rối với pháp luật. Khi chiến thắng được tâm sân chẳng hạn, không chửi mắng đánh đập, không trả thù người khác, không thưa gửi kiện tụng, không gây thêm phiền não, không tạo thêm kẻ thù, không tăng thêm nghiệp báo, không chuốc thêm oán hờn, không làm chuyện càn dỡ, con người được thoải mái bình yên. Khi chiến thắng được tâm si chẳng hạn, không mê tín dị đoan, không uống nước sông suối, chẳng có chút vệ sinh, lại cho là nước thánh, không tin chuyện huyễn hoặc, không tin thiên linh chuỗi, chẳng có căn cứ, con người được bình tĩnh, tâm trí sáng suốt. Nhờ đó, con người sẽ ăn được ngon, ngủ được yên. Sách có câu: "Ăn được ngủ được là tiên". Đó là "phước báu" do chính mình tạo nên, không do trời ban, không do cầu nguyện.

Thứ tư là Tinh tấn. Tinh tấn nghĩa là siêng năng, cần mẫn tu tâm dưỡng tánh trong mọi hoàn cảnh, trong mọi động tác, đi, đứng, nằm, ngồi, để ngăn chận ba nghiệp, không tạo thêm tội lỗi, nghiệp báo mới. Không phải đợi đến lúc quỳ trước bàn Phật, hay đi đến chùa, hoặc dự các khóa tĩnh tâm, mới gọi là tu! Tu như vậy ít quá, một tháng mới có một khóa tu, một tuần mới đến chùa một lần, một ngày niệm hương trước bàn thờ, hay ngồi thiền, chừng một tiếng đồng hồ, 23 tiếng còn lại, tha hồ để tâm trí dong ruổi theo những ý nghĩ tạp nhạp, thương người này, ghét người khác, thị phi phải quấy, tâm trí bất định. Đến khi nghịch cảnh xảy đến, tai nạn giáng xuống, không đủ năng lực để đối phó, tâm trí của chúng ta sẽ xáo trộn, bất an, đương nhiên dẫn đến khổ đau và than trời trách đất. Sách có câu: "Mấy người lòng dạ tinh ma. Đã làm phải chịu, kêu mà ai thương", chính là nghĩa đó vậy.

Chúng ta tinh tấn làm tất cả các điều thiện, dù lớn dù nhỏ, cứu người giúp đời, làm cho cuộc sống của chính mình và của những người chung quanh, có ý nghĩa hơn, an lạc hơn và hạnh phúc hơn. Chúng ta tinh tấn diệt trừ những tạp niệm vọng tưởng, thường xúi giục chúng ta tạo thêm nghiệp báo xấu, để cho chính mình và những người chung quanh bớt lo âu, phiền muộn vì những hành động sai khiến bởi tâm tham, tâm sân và tâm si của mình. Chúng ta thử nghĩ: thực hành hạnh tinh tấn như vậy, có phải chúng ta được vô lượng vô biên "phước báu" chăng? Và nhờ hạnh tinh tấn, chúng ta không nản lòng trên đường tu tập các hạnh lành, dù gặp biết bao nhiêu nghịch cảnh trở ngại. Cho nên trong đạo Phật, hạnh tinh tấn được tượng trưng bởi Bồ Tát Đại Lực Đại Thế Chí, là vị Bồ Tát có năng lực tinh tấn lớn lao, có ý chí siêu xuất thế gian, dũng mãnh tiến bước không lui, trước mọi nghịch cảnh, trước mọi nghiệp chướng.

5) Thứ năm là Thiền Định. Thiền định nghĩa là trau giồi tâm tánh cho được tự tại, cho được bình tĩnh thản nhiên, trước mọi hoàn cảnh của cuộc sống. Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường gặp những bước thăng trầm, những sóng gió của cuộc đời, chẳng hạn như lúc thịnh lúc suy, lúc được danh dự lúc bị hủy báng, lúc được khen tặng lúc bị chỉ trích, lúc được sung sướng lúc bị khổ đau. Trong kinh sách gọi đó là "bát phong", thường làm cho tâm trí của chúng ta bị bất an, chao đảo, dao động, xao xuyến, xáo trộn.

Cho nên đạo Phật dạy nhiều phương pháp để hàng phục và an trụ tâm, tùy theo căn cơ, trình độ, hoàn cảnh, sở thích, tâm nguyện của mỗi người, gọi là vô lượng pháp môn. Chẳng hạn như pháp môn tịnh độ dạy chúng ta tụng kinh, niệm Phật để định tâm. Khi chúng ta tụng kinh, thân ngồi ngay ngắn, nghiêm trang, miệng đọc lời Phật dạy trong kinh, tâm chú ý vào lời kinh và tiếng chuông mõ, nên không còn nghĩ ngợi linh tinh lang tang, tư tưởng không còn chạy lung tung nữa. Như vậy có nghĩa là tam nghiệp, gồm thân khẩu ý của chúng ta, đều được thanh tịnh.

Kinh sách có câu:

Nghĩa là khi ba nghiệp của chúng ta luôn luôn thanh tịnh, không còn tạo nghiệp nữa, thì "phước báu" vô lượng vô biên, chúng ta cùng chư Phật sống trong cõi tịnh độ tây phương. Hoặc khi tâm trạng bị hoang mang, lo lắng, sợ sệt, xôn xao, chúng ta dùng câu niệm Phật để định tâm, để trấn áp những tâm trạng bất an vừa kể.

Ở đây, cần biết thêm rằng không phải chúng ta tụng kinh để cho Đức Phật nghe! Cũng không phải chúng ta niệm Phật để cho Đức Phật tính sổ, coi chúng ta niệm được bao nhiêu câu, cộng được bao nhiêu chuỗi mỗi ngày! Kinh điển ghi lại lời dạy của Đức Phật cốt để hướng dẫn chúng ta tu tâm dưỡng tánh, điều trị tâm bệnh của chúng sanh, ví như toa thuốc của bác sĩ để điều trị thân bệnh, chứ không phải để đọc đi, đọc lại, tụng cho bác sĩ nghe!

Mục đích chúng ta tụng kinh, niệm Phật là để hàng phục và an trụ tâm, chuyển hóa từ kẻ phàm phu tục tử, trầm luân đau khổ, thành người trí tuệ, giác ngộ giải thoát. Hàng phục và an trụ được tâm, chúng ta mới có được cuộc sống phước báu, an lạc và hạnh phúc.

Cũng với mục đích hàng phục và an trụ được tâm, thiền tông dạy chúng ta "tứ oai nghi thiền". Nghĩa là trong bốn oai nghi, gồm có: đi, đứng, nằm, ngồi, trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta luôn luôn giữ gìn tâm được chánh niệm, không loạn tưởng, không tạp niệm, như vậy sẽ được chánh định. Cho nên mỗi khi tạp niệm, vọng tưởng khởi lên, chúng ta liền biết ngay và dừng lại, không bị luồng tư tưởng lăng xăng lộn xộn đó dẫn đi. Thí dụ như khi đang ngồi chơi, bỗng dưng chúng ta nhớ tới chuyện thù oán năm xưa, tâm trí liền xao xuyến với ý nghĩ trả thù phục hận! Nếu chúng ta không thức tỉnh dừng lại ngay, thì luồng tư tưởng này sẽ tiếp tục dẫn chúng ta đi tới ý nghĩ tìm cách nào để trả thù, cho đáng đời kẻ đã hại mình, đã thưa gửi mình ra tòa, đã vu oan giá họa cho mình, đã cáo gian mình, và hậu quả là chúng ta tạo thêm nghiệp báo! Cuộc đời chắc chắn sẽ gặp nhiều khổ đau! Tây phương có câu: "Do not mess up your beautiful life!", chính là nghĩa đó vậy.

Trong Kinh Kim Cang, Đức Phật có dạy:

Nghĩa là: Chuyện quá khứ qua rồi đừng luyến tiếc, đừng nhớ nghĩ làm gì cho bận tâm, chỉ gieo thêm nghiệp chướng chứ chẳng ích lợi gì. Chuyện hiện tại rồi cũng qua mau, cố níu kéo cũng chẳng được, có lo âu phiền muộn cũng chẳng ích lợi gì. Chuyện tương lai chưa đến, lo lắng, ưu tư, sầu muộn cũng chẳng giúp ích được gì. Chi bằng chúng ta giữ gìn tâm trí được như như, bình tĩnh, thản nhiên, có phải khỏe hơn không? Chuyện gì phải tới nó sẽ tới, lo sợ cũng chẳng ngăn cản được đâu. Tốt nhứt chúng ta đừng tạo thêm tội nghiệp mới, thì khỏi phải lo sợ quả báo, tội báo, nghiệp báo sẽ đến!

Trong Kinh Pháp Cú, Đức Phật có dạy:

Nghĩa là chuyện oán thù trong quá khứ chỉ nên cởi mở, không nên kết chặt thêm. Thí dụ như trong gia đình trước kia có chuyện bất hòa, tranh chấp, chúng ta bèn bỏ nhà đi xa. Khi có dịp trở về quê hương viếng thăm, chúng ta mang theo quà cáp với tấm lòng từ bi hỷ xả, một trời thương nhớ, quên hết chuyện không vui trong quá khứ, tức nhiên mọi chuyện sẽ trở nên êm đẹp vui vẻ. Tâm trí của chúng ta sẽ an lạc hơn, cuộc đời sẽ hạnh phúc hơn.

Ở đây, cần biết thêm rằng thiền tông không dạy tọa thiền như con cóc, từ giờ này sang giờ khác, chẳng hiểu mục đích để làm gì, ngoài chuyện đem khoe khắp nơi khắp chốn? Chính thiền tông dạy chúng ta ngồi thiền để "chăn trâu", để thúc liễm thân tâm, tức là dẹp trừ tạp niệm và vọng tưởng, với mục đích hàng phục và an trụ tâm. Hơn thế nữa, không phải chỉ có lúc ngồi thiền mới dẹp trừ tạp niệm và vọng tưởng mà thôi. Trong đời sống hằng ngày, lúc tiếp xúc với ngoại cảnh, lúc thấy hình sắc, lúc nghe âm thanh, lúc ngửi mùi, lúc nếm vị, lúc xúc chạm, chúng ta luôn luôn giữ gìn tâm trí được bình tĩnh thản nhiên, không xao xuyến, không loạn động. Nếu trong tâm "lỡ" nổi loạn, tạp niệm khởi lên, chúng ta liền biết ngay và dừng lại kịp thời, thì đó chính là thiền định vậy.

Tổ Điều Ngự Giác Hoàng, tức là Hoàng Đế Trần Nhân Tôn nhường ngôi, đi tu, trở thành Sơ Tổ Thiền Phái Trúc Lâm, có dạy rằng:

Nghĩa là dù sống trên trần đời, muốn được vui theo đạo lý, hãy đừng chấp chặt, tùy duyên hành sự, tùy hoàn cảnh mà ứng xử. Chẳng hạn như đói đến thì ăn, mệt ngủ khò. Chẳng có gì đòi hỏi, chẳng có gì buồn lo, chẳng có gì bận tâm, chẳng có gì ưu phiền. Trong mỗi con người chúng ta, ai ai cũng có "của báu", đó chính là "con người chân thật" của chúng ta. Cho nên chẳng cần chạy vào chùa, hay lên non lên núi, tìm kiếm làm gì cho mất công, nhọc sức vô ích. Trong cuộc sống hiện nay, đối với các cảnh trần đời, chúng ta đừng khởi vọng tâm lăng xăng lộn xộn, thương thương ghét ghét, phải quấy thị phi, tranh đua hơn thua. Lúc đó, chính là lúc chúng ta đạt được thiền định, hiểu được và sống được với "con người chân thật" của chính mình. Đó chính là mục đích cứu kính của đạo Phật vậy.

6) Thứ sáu là Trí tuệ. Trí tuệ trong đạo Phật, kinh sách gọi là trí tuệ bát nhã, không phải sự hiểu biết, kiến thức, trí thức của thế gian. Ở thế gian, người trí thức là người học cao hiểu rộng, có bằng cấp các ngành, nhưng vẫn sống trong trong sanh tử luân hồi, thường gặp phiền não khổ đau. Trí tuệ trong đạo Phật là sự nhận thức sáng suốt, đưa con người đến chỗ giác ngộ và giải thoát, được an lạc và hạnh phúc. Người có trí tuệ là người có chánh kiến, nghĩa là người thấy muôn pháp, biết muôn việc "đúng như thực", không mê lầm điên đảo, không mê tín dị đoan, không nhận giả làm chân, không chấp chặt thành kiến. Chẳng hạn như khi thấy việc gì xảy đến cho mình hay cho người, chúng ta biết ngay rằng: đó là kết quả hay hậu quả của một việc hay nhiều việc đã làm trước đây. Không bao giờ tự nhiên có khói, mà không do lửa phát sanh. Không bao giờ tự nhiên có sóng, trong khi gió lặng yên. Không bao giờ tự nhiên có cái cây mọc lên, mà không có hạt giống trong đất trước đó. Nhờ đó, chúng ta không ngạc nhiên, khi có chuyện may mắn đến, cũng như không đau khổ, khi có chuyện xui xẻo xảy ra.

Trong Kinh Hoa Nghiêm, Đức Phật có dạy:

Nghĩa là mọi việc muôn sự trên thế gian này, trong kinh sách gọi là chư pháp, tùy theo nhân duyên mà sanh ra, cũng tùy theo nhân duyên mà diệt đi. Không có việc gì sanh diệt mà không có nguyên nhân. Không có cái gì, vật gì, việc gì tự nhiên xảy ra, tự nhiên sanh ra, tự nhiên xuất hiện. Không có cái gì, vật gì, việc gì tự nhiên biến mất, tự nhiên diệt đi, tự nhiên không còn nữa. Chẳng hạn như khi thấy một tòa nhà sụp đổ, một tình bạn kết thúc, chúng ta hiểu ngay phải có nguyên nhân và cũng hiểu rằng không có chuyện gì trên đời tồn tại vĩnh viễn. Nhờ đó, chúng ta có thể giữ gìn được tâm trí bình tĩnh thản nhiên, khi mọi chuyện tang thương biến đổi xảy ra trong cuộc đời.

Không có cái gì, vật gì, việc gì do ông trời, do thượng đế sanh ra cả. Chẳng hạn như một cơn mưa do hội đủ nhân duyên mà có, chứ làm gì có ông thần mưa, ông thần gió, ông thần sấm, ông thần sét, ông thần sông, ông hà bá, như người xưa tin tưởng, khi khoa học chưa phát triển. Bây giờ con người còn có khả năng làm mưa nhân tạo, ở bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào. Tại sao thượng đế làm ra cuồng phong, bão tố, lũ lụt, động đất, để giết hại con người? Thượng đế vẫn còn nổi cơn thịnh nộ, nổi cơn sân hận, để giáng họa trừng phạt con người ngoan cố, không nghe theo, không làm theo, như vậy có khác gì những kẻ phàm phu tục tử ở trên đời này, hay nổi sân hận, khi gặp chuyện không vừa ý?

Nếu chỉ đọc giáo lý của đạo Phật và chỉ biết Phật giáo qua lý thuyết, ắt là không đủ. Không học hiểu giáo lý, không thực sự biết Phật giáo như thế nào, chỉ nhắm mắt làm theo những tập tục cổ truyền một cách máy móc, tức nhiên là sai lầm và thiếu sót nặng nề. Học mà không hành thì khác nào cái đãy sách, cái tủ sách, cái tàng kinh các. Hành mà không học hiểu, khác nào người đi trong đêm tối, không có đèn đuốc, đụng đầu lọt hố, bất cứ lúc nào! Trọng Phật tin Phật mà không nghe Pháp học Pháp, như vậy chưa phải là đệ tử chơn chánh của Đức Phật. Vì không nghe Pháp học Pháp, làm sao thực hành đúng theo lời Phật dạy được? Do đó, con người sống mãi trong vô minh, mờ mịt u tối, si mê lầm lạc, bao giờ mới giác ngộ và giải thoát được, bao giờ mới hết phiền não giảm khổ đau được?

Chư Tổ có dạy: Tu mà không học là tu mù. Học mà không tu là đãy sách, chính là nghĩa đó vậy.

Chúng ta cần phải phát tâm học Phật Pháp, nếu muốn có được trí tuệ "đúng như thực", còn gọi là "trí tuệ bát nhã". Đó chính là "phước báu" tối thượng. Người có trí tuệ bát nhã, chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhứt thiết khổ ách. Nghĩa là con người muốn được tự tại, muốn không sợ hãi, muốn qua mọi khổ ách, thì phải có trí tuệ bát nhã, thấy tất cả các pháp đều không thực, không tồn tại vĩnh viễn, không cố định. Cái thân ngũ uẩn của chúng ta cũng là một trong các pháp trên thế gian, cho nên cũng sẽ biến hoại sau một thời gian tại thế, không có gì đáng luyến tiếc, than thở, khổ đau. Chỉ có "con người chân thật không sanh diệt" mới là cứu kính mà thôi. Đó là những lời dạy vô cùng quí báu của Đức Phật, đó là bản đồ hướng dẫn chúng ta đạt được cuộc sống an lạc và hạnh phúc, tiến đến chỗ giải thoát và giác ngộ.

Tóm lại, trong cuộc sống hằng ngày, có rất nhiều cơ hội, có rất nhiều cách, có rất nhiều phương pháp, để cho con người làm phước, tạo phước, kiếm phước. Dù là phước hữu lậu hay vô lậu, đều có công năng giúp con người có cuộc sống bình yên, ít đau khổ, bớt phiền não, để tiến tới chỗ giải thoát khỏi vòng sanh tử luân hồi. Phước hữu lậu do những việc làm tạo sự an vui thoải mái, có ích lợi cho người, giúp đỡ người lúc gặp khó khăn về vật chất hay tinh thần. Phước hữu lậu có công năng đem lại sự may mắn, tai qua nạn khỏi, chuyện lớn hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không, bớt oan trái, giảm nghiệp báo. Người làm phước với ước mong được hưởng phước về sau, đó là phước hữu lậu, còn trong vòng sanh tử luân hồi.

Phước vô lậu do những việc làm có ích lợi cho người, nhưng đồng thời cũng chuyển hóa được con người chính mình, thí dụ như bố thí cúng dường, tụng kinh niệm Phật, tư duy thiền quán, tu tâm dưỡng tánh. Người làm phước với tâm từ bi hỷ xả, không cầu mong được hưởng phước về sau, chỉ cố gắng tu học để tiến dần đến chỗ giác ngộ và giải thoát, đó là phước vô lậu, vượt khỏi vòng sanh tử luân hồi. Trong lúc thực hiện hành động tạo phước, không nghĩ rằng mình đang làm phước, giúp đỡ người khác vì tình thương, do lòng tốt tự nhiên, với tâm bất vụ lợi, vì người quên mình, đó là hành động tạo phước cao thượng nhứt, đem lại "phước báu" vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn.

Phước hữu lậu ví như tiền tiết kiệm, có khả năng giúp con người giàu sang, sung sướng, may mắn, bình yên. Hưởng phước này có ngày cũng cạn, cũng dứt. Khi đó, con người sẽ phải đền trả những nghiệp báo trước kia. Chúng ta đã từng thấy các ông vua, các bà hoàng, các hoàng tử, các công chúa, các nhà giàu có trưởng giả, thế lực quyền quí, cao sang danh vọng, các lãnh tụ chính trị, các lãnh tụ tôn giáo, khi hưởng hết phước báo hữu lậu, họ phải chịu nhiều tai nạn, khổ ách, tán gia bại sản, thân bại danh liệt, thậm chí có thể mất mạng thê thảm, không chỗ chôn thân!

Trong Kinh A Hàm, Đức Phật có dạy:

"Con người khi đang hưởng phước báo, cũng như mũi tên bắn lên không trung. Mũi tên bay lên rất nhanh, rất mạnh, cũng như con người gặp mọi sự may mắn, tốt đẹp, như ý. Đến khi phước báo hết, con người bắt đầu đền trả nghiệp báo, cũng như mũi tên hết trớn thì rơi xuống đất cũng nhanh như vậy", chính là nghĩa phước hữu lậu đó vậy.

Bởi vậy cho nên, Đức Phật dạy chúng ta khi làm phước, đừng mong cầu hưởng phước báo, mà nên nguyện được phước duyên, đời đời gặp Chánh Pháp, gặp thầy lành bạn tốt, giúp đỡ tu tập, cho đến ngày giác ngộ và giải thoát, mà thôi.

Điều dĩ nhiên ai ai cũng có thể hiểu được là: tất cả những hành động nào, những lời nói nào, những ý nghĩ nào, ngược lại với việc tạo "phước báu", chính là hành động, lời nói, ý nghĩ, tạo tội lỗi, tạo nghiệp báo xấu vậy! Tội lỗi là do hành động, lời nói hay ý nghĩ làm cho mình, cho người khác đau khổ trong hiện tại và vị lai, dù vô tình hay cố ý.

Trong Kinh A Hàm, Đức Phật có dạy: "Chỉ có phước báo mới có thể giảm thiểu nghiệp báo mà thôi".

Con người tạo tội nghiệp từ trước, đến lúc phải đền trả quả báo, nhẹ thì bị chửi mắng, đau yếu, nặng thì gặp tai nạn, thậm chí mất mạng. Tội nghiệp do con người tạo tác, sanh ra tội báo nghiệp báo, được ví như một nắm muối. Nếu phải bị nuốt nắm muối đó, thì con người sẽ đau khổ biết là dường nào. Nhưng nếu có thể bỏ nắm muối đó vào trong một tô nước rồi uống, thì có lẽ sẽ dễ chịu hơn một chút. Nếu có thể bỏ nắm muối đó vào trong một lu nước rồi uống, thì chắc sẽ dễ chịu hơn một chút nữa. Nếu bỏ nắm muối đó vào trong một hồ nước lớn, rồi từ từ uống, thì chuyện sẽ không còn thành vấn đề. Tô nước, lu nước, hồ nước tượng trưng cho "phước báu", do chính chúng ta tạo được ít hay nhiều, sẽ giúp chúng ta tai qua nạn khỏi, chịu đựng được quả báo, do tội nghiệp đã tạo trước đây. Chuyện lớn sẽ hóa nhỏ, chuyện nhỏ sẽ hóa không, chuyện khó sẽ hóa dễ. Chứ không phải chúng ta tạo tội nghiệp đầy dẫy trong cuộc đời, gây đau khổ cho không biết bao nhiêu người thân kẻ thù, dù cho nhân danh công lý lẽ phải, trả thù báo oán, gì gì đi nữa, rồi đến lúc giựt mình thức tỉnh, bèn đem tất cả tội lỗi đã tạo, giao cho Trời Phật gánh giùm, chịu tội thế cho mình, bằng cách đi chùa cúng kiến, đi nhà thờ xưng tội, "thì mà là" tất cả tội lỗi đó tiêu tan hết đâu? Con người thường có thói quen "quịt nợ", cho nên mới có ý nghĩ như vậy!

Luật nhân quả không bao giờ sai chạy, dù cho con người tu hành đắc thánh quả, vẫn phải chịu quả báo do những tội nghiệp đã gây nên, từ nhiều đời nhiều kiếp trước kia. "Chỉ có phước báo mới có thể giảm thiểu nghiệp báo mà thôi". Chúng ta nên ghi nhớ lời Đức Phật đã dạy. Đọc lịch sử, chúng ta cũng đã nhận thấy, ngay cuộc đời của Đức Phật, cũng như các vị giáo chủ khác, vẫn bị người đời gièm pha, vu khống, mạ lỵ, chửi bới, ám sát, xét xử, giam cầm, giết hại. Nếu là bậc "phước tuệ lưỡng toàn" như Đức Phật, nghĩa là phước báu và trí tuệ đầy đủ, thì mọi chuyện trở ngại trên thế gian này rồi cũng qua, cuộc đời kết thúc một cách êm đềm, bình an, tự tại. Nếu không có đủ phước báo thì, dù là bất cứ ai, cũng sẽ bị xử chết một cách thê thảm!

Khi Đức Phật còn tại thế, có người ngoại đạo đến hỏi Đức Phật: Ngài có kinh điển nào đem đọc tụng, có thể giúp cho đệ tử của Ngài vãng sanh niết bàn được không? Đức Phật trả lời rõ ràng: KHÔNG! Tại sao vậy? Bởi vì con người hiền thiện, biết tu tâm dưỡng tánh khi còn sinh thời, tâm tư thanh thản, nhẹ nhàng, thì nhứt định kiếp sau sẽ sinh ở cõi lành. Con người hung ác, luôn luôn làm việc lợi mình hại người, bất chấp thủ đoạn, bất kể sự phiền não khổ đau của tất cả mọi người, thì nhứt định kiếp sau sẽ sinh vào tam đồ ác đạo, gồm có: địa ngục, ngạ quỉ và súc sinh. Thí dụ như dầu nhẹ hơn nước thì nổi trên mặt nước, đá nặng hơn nước thì chìm dưới đáy nước, không nghi ngờ gì cả, không thể nào khác hơn được. Đó là chân lý công bằng tuyệt đối vậy.

Cuối cùng, vấn đề sau hết là sự khác nhau giữa "phước báu" và "phước báo". Phước báu là từ ngữ chỉ những hành động, lời nói và ý nghĩ, thiện lành quí báu, tạo phước trong hiện tại, ví như chúng ta làm việc, kiếm tiền sinh sống, có dư dả thì để dành về sau. Phước báo là từ ngữ chỉ kết quả, còn gọi là quả báo lành, quả báo phước đức, do những hành động, lời nói, hay ý nghĩ thiện lành, từ nhiều đời trước cũng như đời này, đến với chúng ta qua các dạng: thới hên, may mắn, bình yên, an ổn, đẹp đẽ, vui vẻ, khỏe mạnh, hạnh phúc, giàu sang, sung sướng, nhàn nhã, trường thọ, trong cuộc đời hiện tại, ví như tiền tiết kiệm chúng ta dành dụm được từ trước đến nay, bây giờ đem ra xử dụng khi cần thiết.

Duy Văn

 Blog đã không còn mới với công dân mạng. Nhưng blog ngày càng lộ rõ sự hai mặt của nó, khi đang tạo ra những làn sóng tin đồn không kiểm chứng. Nhiều người nổi tiếng đã và đang là "món nhậu" của giới blogger mà chính họ không hề hay biết. Và trên những màn hình phẳng, con người dường như đã nhìn nhau với ánh mắt khắc nghiệt hơn…

Mới đây, trên blog của một nhà văn nổi tiếng có đăng tải loạt bài viết về chân dung các nhà văn mà ông gọi là "Hồi ức về bạn văn". "Bạn văn" hiện lên trong mắt ông khá hóm hỉnh, nhưng cũng không kém phần bê tha, thậm chí có vấn đề về mặt nhân cách. Loạt bài viết đó ngay lập tức nhận được sự hào hứng của cư dân mạng. Và rất nhiều bình luận diễn ra sau đó theo chiều hướng tiêu cực.

Điểm lớn nhất của loạt bài này là đã "hạ bệ" những "thần tượng" trong làng văn mà báo chí đã dựng lên từ lâu. Các nhà văn, nhà thơ vốn xuất hiện trong thời kỳ mà cả dân tộc yêu quý thi ca, cái tên nhà thơ, nghệ sỹ là một thứ uy tín vững chắc trước mọi đám đông.

Hơn thế, họ đã quen được mọi người ưu ái với những ánh nhìn đẹp đẽ. Nay, chỉ qua một bài viết, những con người, không ít người trong số ấy từng là quan chức văn nghệ, bộc lộ cả sự dốt nát, hủ lậu và đầy rẫy những ham hố tầm thường. Thậm chí, trong cách hành xử của những người này còn tỏ ra là những người dễ dàng làm những chuyện không ai dám nghĩ tới trong đời sống.

Chẳng hạn như chuyện một nhà thơ sẵn sàng đi ngủ với gái trong khi được phân công đi… chống lũ. Hay nhân vật này cũng sẵn sàng tụt quần để gãi ghẻ trong cuộc họp. Vì là quan chức nên ông bổ nhiệm cho con vào những vị trí quan trọng trong một cơ quan tỉnh như chánh văn phòng (bởi vì con không biết làm gì) hay trưởng đoàn nghệ thuật (vì không biết đánh đàn)…

Nếu như những gì trong đó là sự thật, thì có vẻ như việc bổ nhiệm quan chức cũng dễ dàng như viết blog và người ta muốn làm gì cũng được. Sự thật hay không, đó là điều không thể kiểm chứng. Và sự thật được nhìn theo thiên kiến của một người thích hài hước mọi việc, có thể sẽ bị hiểu lầm.

Nhà văn có giải thích với bạn đọc rằng, đó là chuyện ông hư cấu viết cho bạn bè đọc chơi cho vui. Nhưng nó có ảnh hưởng tới những người được nhắc đến, hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp. Và đã có những đổ vỡ thực sự trong những quan hệ cá nhân, quan hệ trong gia đình và đồng nghiệp của nhân vật. Thông thường, rất dễ để viết về một điều gì đó bên cạnh mình.

Nhưng viết một cách chính xác thì không đơn giản. Và viết qua những giai thoại, qua những lời kể thì còn dễ gây hiểu lầm hơn rất nhiều… Khi bài viết của nhà văn tung lên blog, ngay lập tức đã có phản hồi của những nhân vật được nhắc tên.

Trong đó có người đã tuyên bố, nếu nhà văn không gỡ xuống và có đính chính, ông ta sẽ đưa ra tòa kiện nhà văn vì sự xuyên tạc và bịa đặt. Nhân vật hoàn toàn có thể kiện nhà văn. Nhưng những người từng gọi nhau là "bạn văn" để rồi dẫn nhau ra tòa vì những lời "gãi ghẻ" trên blog?

Vậy thì cả người viết và người được viết sẽ đối mặt thế nào với dư luận và với những bạn đọc đã yêu mến cả hai người trong nhiều năm? Một nữ nhà văn tâm sự, chị đọc xong những bài viết ấy, cảm giác đầu tiên là chua xót. Dường như khi gọi tên những hiện tượng nào đó trong đời sống, người ta dễ dàng gán nó thành bản chất của con người.

Và rồi dựng chân dung người khác bằng một hình ảnh không được trong sáng, khiến mọi điều tốt đẹp về nhân vật đã bị lu mờ. Và chị sợ đọc những điều như thế. Nó làm cho suy nghĩ tốt đẹp của chị về nhân vật bị tác động và khiến chị rơi vào tình trạng mất niềm tin. Dẫu có là sự thật thì cũng cần được diễn đạt theo một cách khác. "Lời nói đọi máu", đó là sự thật mà những người viết ai cũng nằm lòng.

Blog đang trở thành những "nồi lẩu" thông tin và những người ngồi nhậu vô cùng ưa thích những thông tin giật gân, đụng chạm đến đời riêng của người khác. Và nó đã phát huy tác dụng khi có những kẻ mang tà tâm đến với blog. Có rất nhiều thông tin không được kiểm chứng, hoặc được bóp méo theo ý muốn của người viết. Blog sẽ trở thành một vòi bạch tuộc khát máu nếu chủ nhân của nó có ý đồ đen tối trong việc hạ nhục một ai đó.

Chẳng hạn như việc tại một tòa soạn báo tại TP HCM, các thành viên chia bè phái và ấm ức quá lâu trong việc điều hành tờ báo. Nhưng không ai dám công khai góp ý với lãnh đạo. Cũng không ai dám nói thẳng về thực trạng ấy.

Dường như sự nặng nề trong các cuộc họp đã khiến người ta mất nhuệ khí. Và blog phát huy tác dụng. Nó trở thành kênh thông tin để tất cả mọi người trong tòa soạn tìm hiểu về cái gọi là "bí mật" của bộ máy lãnh đạo. Tuy nhiên cái "bí mật" ấy chỉ có một phần nhỏ là sự thật. Số còn lại là những hiện tượng được nhìn theo con mắt tiêu cực. Và từ sự suy diễn chủ quan của người viết, nó trở thành bản chất của vấn đề…

Hay mới đây, trên một trang blog khác của nhóm phóng viên một tờ báo dành cho giới trẻ, có phanh phui những hiện tượng tiêu cực trong nội bộ tòa soạn. Trong đó có nói đến sự… thiếu hụt kiến thức của một phó tổng biên tập khi đi châu Âu, viết bài về "châu Âu du ký" nhưng không có nổi một bức ảnh minh họa, phải ghi là "ảnh sưu tầm từ Internet"...

Mặt tích cực của những phê phán đó, có thể có. Nhưng những nhân viên đó quên mất một điều rằng, đây là cơ hội rất tốt để những tờ báo có cạnh tranh cao với tờ báo của họ biết được tình hình nội bộ của mình, từ đó ra những "đòn" chí mạng. Điều đáng nói là, lẽ ra họ nên thẳng thắn trao đổi và đưa ra những giải pháp tốt thì họ lại làm công việc ngược lại, ẩn mình bằng những nick ảo để nói lén lút những bức xúc của mình.

Và thói quen "đánh lén" trong đời sống đã được dịp phát huy tác dụng tối đa trên những trang web ảo. Trên blog, chỉ việc gõ lên những gì mình thích và thỏa mãn với việc người khác sẽ "dính đòn", họ đang dùng một việc làm thiếu minh bạch để phanh phui những việc thiếu minh bạch khác. Về cơ bản, họ làm không vì mục đích cứu giúp ai đó mà chỉ để thỏa mãn những tư thù của mình mà thôi.

Blog cũng dành cho những người thiếu tự tin. Trong một công ty, khi thấy đồng nghiệp vượt lên, tạo được uy tín và được sự tín nhiệm của lãnh đạo, ngay lập tức những nhân viên thiếu năng lực sẽ trút tức giận và lòng đố kị lên blog. Thực chất điều này là dễ hiểu và nó thường xuyên xuất hiện trong suy nghĩ của rất nhiều người trong đời sống công sở.

Thậm chí từ xa xưa, những điều đó đã được ghi đầy trong những trang nhật ký đau khổ. Nhưng việc viết blog để tìm những đồng minh và xoa dịu nỗi đau thua cuộc của mình thì lại là việc khác. Sẵn sàng dựng chuyện để thóa mạ người khác lại là điều khác nữa. Khi ấy, nó lại thuộc về nhân cách của người viết.

Chỉ vì lòng đố kị và sự thua kém mà sẵn sàng đạp bỏ tất cả, phủ nhận mọi thành quả của người khác và sẵn sàng dựng lên những câu chuyện không có thật làm tổn hại người khác. Đó là thực tế đã và đang diễn ra. Đáng tiếc thay, nó đang ngày càng nhiều lên.

Blog bẩn hay sạch, chính xác hay nhảm nhí hoàn toàn phụ thuộc vào người dùng nó. Nhưng blog ở Việt Nam đang giống như một số đám đông, có một vài kẻ luôn thích làm thủ lĩnh ảo, hô hào mọi phong trào.

Nhìn những blogger ngây thơ bị hiệu ứng của tâm lý đám đông tác động đã sẵn sàng vào cuộc trong những chuyện biểu tình, lên án, đòi hỏi… mà bất chấp pháp luật, với niềm tin ngây thơ rằng, người khác làm vậy thì mình cũng làm được mà quên mất rằng, chính những kẻ to mồm nhất trên blog sẽ là những kẻ im lặng và đứng trong góc tối nhất của cuộc biểu tình.

Và khi có một biến động, ngay lập tức "bang chủ" ấy sẽ biến mất. Và đám đông bơ vơ ấy sẽ phải trả giá vì niềm tin ngây thơ của mình.

Blog, suy cho cùng, hãy để nó là phương tiện chia sẻ thông tin dành cho những người nghiêm túc. Đừng biến nó thành phương tiện tuyên truyền cho một ý đồ không trong sáng…

 D.V